Şizofreni

Klinik tablo (çocuk ve ergende)

• Erken başlangıçlı şizofreni (18 yaş öncesi) seyrektir; 13 yaş öncesi başlangıç çok seyrektir. Başlangıç çoğu kez sinsi, öncesinde sosyal geri çekilme ve okul başarısında düşme olabilir. B
• Ayırıcı tanı: psikotik özellikli duygudurum bozukluğu, madde kullanımı, otizm, organik nedenler. A

Devreler ve ağlar

• Kaudat Nükleus ve Putamen (özellikle birleştirici striatum): dopamin sentez kapasitesi ve salınımı artmış (Howes ve ark., 2012). A
• Ventral Tegmental Alan, Substantia Nigra: dopamin kaynakları; mezolimbik yolun aşırı, mezokortikal yolun az çalışması klasik modeldir. B
• Hipokampus: ENIGMA'da en büyük hacim farkı (d = −0,46) (van Erp ve ark., 2016); hipokampal aşırı etkinliğin dopamin nöronlarını sürdüğü öne sürülür. B
• Dorsolateral Prefrontal Korteks: çalışma belleği ve bilişsel denetim; olumsuz ve bilişsel belirtiler. B
• Superior Temporal Girus & Wernicke (işitsel korteks): işitsel varsanılar. B
• Talamus, Amigdala, Nükleus Akumbens: ENIGMA'da küçük; Globus Pallidus (pallidum) büyük. A

Nörotransmitter sistemleri

• Dopamin (dopamin): 44 çalışmanın meta-analizinde presinaptik dopamin işlevi artmış (d = 0,79); D2/3 reseptörlerinde küçük artış (d = 0,26) ilaçsız hastalarda görülmedi (Howes ve ark., 2012). A
• Glutamat (NMDA reseptör hipofonksiyonu hipotezi). B
• Antipsikotiklerin ortak etkisi D2 reseptör blokajıdır. A

Görüntüleme ve nörobiyoloji bulguları

• ENIGMA-SZ (2.028 hasta, 2.540 kontrol): hipokampus (d = −0,46), amigdala (−0,31), talamus (−0,31), akumbens (−0,25) küçük; pallidum (+0,21) ve lateral ventriküller (+0,37) büyük (van Erp ve ark., 2016). A
• "Aşırı anlam atfı" (aberrant salience) modeli: düzensiz dopamin salınımı nötr uyaranlara anlam yükler; sanrılar bu deneyimi açıklama çabasıdır (Kapur, 2003). Kuramsaldır. C

Gelişimsel seyir

• Nörogelişimsel model: risk erken yaşamda başlar, belirtiler ergenlik ve genç erişkinlikte, prefrontal olgunlaşma dönemine denk gelir. B

Tedavi ve hedeflediği sistemler

• Antipsikotikler (D2 blokajı): ergenlerde birçok ikinci kuşak antipsikotik onaylıdır; kilo ve metabolik yan etkiler izlenir. A
• Tedaviye dirençli erken başlangıçlı şizofrenide klozapin en etkili seçenektir: 39 ergenlik çift kör çalışmada yanıt klozapinde %66, olanzapinde %33 (Kumra ve ark., 2008); kan sayımı izlemi gerekir. B
• Psikososyal: aile müdahalesi, psikoeğitim, bilişsel davranışçı terapi, okul ve iş desteği. A

Kitapla ilişki (Divandaki Yeşil Ceviz)

• Kitapta (birebir alıntı):
  • SEEKING sistemi, klinik: "anhedoni, depresyon, bağımlılık, DEHB, mani ve psikozda aşırı anlam atfı".
  • Mezolimbik yolak, not: "psikiyatride kullanılan ilaçların çoğunun (stimülan, antipsikotik, hatta bazı antidepresanlar) dolaylı ya da doğrudan hedefi".

Atlasta

Bölgeler

Koyu olanlar çekirdek yapılar.

Ağlar

Nörotransmitter yolakları

Panksepp sistemleri

Kaynaklar

1. Howes OD ve ark. (2012). The nature of dopamine dysfunction in schizophrenia and what this means for treatment: meta-analysis of imaging studies. Archives of General Psychiatry, 69(8), 776–786. PubMed’de ara
2. Kapur S (2003). Psychosis as a state of aberrant salience. American Journal of Psychiatry, 160(1), 13–23. PubMed’de ara
3. van Erp TGM ve ark. (2016). Subcortical brain volume abnormalities in 2028 individuals with schizophrenia and 2540 healthy controls via the ENIGMA consortium. Molecular Psychiatry, 21(4), 547–553. PubMed’de ara
4. Kumra S ve ark. (2008). Clozapine and "high-dose" olanzapine in refractory early-onset schizophrenia: a 12-week randomized and double-blind comparison. Biological Psychiatry, 63(5), 524–529. PubMed’de ara