Beynin ve zihnin buluştuğu yer: açık MR verisinden üretilmiş etkileşimli bir 3B atlas, yapıları ve tanıları anlatan bir kütüphane ve dünyadaki nöropsikiyatri araştırmalarının nabzını haftalık tutan bir bülten.
Bir yapıya dokunun; gerisi saydamlaşsın, kartı açılsın.
Anatomik olarak hassas bir 3B model, literatürle desteklenmiş kartlar, canlı yolaklar, tanı mercekleri ve MR kesitleri tek ekranda. Tarayıcıda çalışır; üyelik ve kurulum gerekmez.
Atlasın bilgisi okunabilir sayfalar hâlinde: her yapı ayrı bir sayfada, her tanı devreleriyle; duygu sistemleri, nörotransmitter yolakları ve beyin ağları. Maddeler kaynaklı ve kanıt düzeyiyle işaretli.
Anksiyete bozuklukları: çocuk ve ergen fMRI meta-analizi (48 çalışma), içselleştirme bozukluklarında iki taraflı amigdala hiperaktivasyonu (Ashworth ve ark., 2021).A
OSB: 7–12 yaş erkeklerde büyük amigdala, ergenlikte fark kaybolur; "OSB'de amigdala büyüktür" genellemesi yapılmamalı.A/B
Williams sendromu: sosyal tehdide yanıt azalmış, sosyal olmayan tehdide artmış (Meyer-Lindenberg ve ark., 2005).B
Abüyük konsorsiyum, meta-analiz ya da düzenleyici karar
Btekrarlanmış çalışmalar ya da klasik vaka
Ctek ya da öncü çalışma, deneysel uygulama
Bülten · haftalık
Haftada bir: beyin ve zihin araştırmalarında neler oluyor?
Alanın önde gelen dergilerinden her hafta dört çalışma: üçü klinik, biri nörobilimden. Her biri kısa ve anlaşılır, kanıt düzeyiyle ve makalenin bağlantısıyla.
Psikiyatri, çocuk ve ergen ruh sağlığı, nörobilim ve nöropsikoloji
Hakemsiz ön baskılar açıkça işaretlenir
Türkçe ve İngilizce
Bültene kayıt
E-posta ile kayıt, site kendi alan adına taşındığında açılacak. Yeni sayılardan haberdar olmak isterseniz şimdiden yazabilirsiniz:
hello@thefoldedmind.com
Topluluk
Beyni ve zihni birlikte merak edenler için
Nöropsikiyatri, nörobilim ve nöropsikoloji severlerin buluştuğu bir yer: okuyun, tartışın, yazın.
Tıp öğrencileri
Nöroanatomiyi üç boyutta, işlev ve klinikle birlikte; sınav öncesi hızlı bir tekrar.
Asistan hekimler
Psikiyatri, çocuk psikiyatrisi ve nörolojide; ilaçların ve nöromodülasyonun hedefledikleri devreler.
Psikolog ve terapistler
Duygu sistemleri, bağlanma ve travmanın nöral karşılıkları; danışanlara anlatmak için görseller.
Meraklı okurlar
Merak, korku, oyun ve yas gibi duyguların beyinde nerede ve nasıl işlediğine bir bakış.
Planladıklarımız
Yazılar
Klinik notlar, atlasla bir yapı ve konuk yazılar; yazıda geçen her yapı 3B atlasta açılacak.
Akademik
Yayınlar, sunumlar ve posterler; atlasla yapılan çalışmalar ve eğitimde kullanımı.
Bizimle yaz
Konuk yazılara açığız
Hocalarımız, meslektaşlarımız ve alanı merak eden herkes: kısa ve kaynaklı bir yazı ya da yeni bir çalışmanın özeti için önerinizi gönderin. Yazıda geçen her yapı atlasta tek tıkla açılır.
hello@thefoldedmind.com
Hazırlayan
Dr. Alperen Mert Çetin
Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları asistan hekimi
Lisedeki ilk günümden tıp fakültesinden mezun olduğum güne kadar psikiyatrist olmak istedim. Beni çeken; soyut düşüncenin ve kuramların zenginliği, araştırılacak sayısız soru ve en çok da insanın gözlerinin arkasında olup bitenin bilinmezliğiydi. Bu bilinmezlik insanda bir merak ve keşif arzusu uyandırıyor; Panksepp'in diliyle bir SEEKING hâli.
Asistanlıkla birlikte cevapsız kalan "neden" ve "nasıl" soruları beni düşüncenin üretildiği yere, işin organik tarafına yöneltti. Afektif nörobilim, polivagal kuram, Bayesçi zihin modeli, mentalizasyon… Okudukça beyindeki süreçler ve bölgeler, zihinde canlandırması güç bir kelime yığınına dönüştü. Böyle bir psikoanatomi atlasına ne kadar ihtiyaç olduğunu o zaman anladım.
Amacım yalnızca üzerinde çalışılabilecek bir atlas sunmak değil; dünyadaki nöropsikiyatri alanının nabzını tutmak, gelişen nörobilim camiasının izini sürmek ve bir yerinden bu çalışmalara katılmak.
Atlas ücretsizdir. Öneri, hata bildirimi ve iş birliği tekliflerinizi duymaktan memnuniyet duyarım.
Akademik yarınlarda görüşmek dileğiyle.
İletişim · e-postahello@thefoldedmind.com
Kitap
Bir asistanın not defteri
Divandaki Yeşil CevizDoğum Öncesinden Ergenliğe Affektif Nörobilim ve PsikanalizYazımı sürüyor; tamamlandığında burada erişime açılacak.
Panksepp'in 700 sayfalık afektif nörobilim kitabını aldım ama okuyamadım: çevirisi ağırdı, dikkatim dağılıyordu. Bunun yerine kendime bir müfredat çıkardım; hem kuram hem gündelik vakalar üzerinden, bolca serbest çağrışımla yürüyen yedi sekiz aylık bir çalışma oldu. Her dersin sonunda aldığım notları bir araya topladım; metaforlar ve yaratıcı tanımlarla zenginleşip benim için keyifli, 260 sayfalık bir kaynağa dönüştü.
Notlarda psikanalizin dinamik yaklaşımıyla nörobilimin mekanik yaklaşımını birleştirmeye çalıştım; neredeyse bütün kuramcılardan yararlanarak, pek çok konu ve tanı üzerinden kaleme alındı. Akademik bir kitaptan çok, bir psikiyatri asistanının not defteri olarak düşünülebilir. Hâlâ üzerinde çalışıyorum; tamamlandığında buradan erişime açacağım.
Atlastaki "Kitapta" katmanı bu notların Nöroanatomik Korelasyon bölümünden gelir: bir bölgeyi seçtiğinizde notlarda nerede geçtiğini ve hangi duygu sistemiyle ilişkili olduğunu görürsünüz.
Keyifli okumalar.
İçindekiler · 22 bölüm20. bölümde örnek sayfalar
Faz 0 — Doğum Öncesi: Fetal Programlama
Faz 1 — Temel (0–6 ay): Damasio, Freud; OKB ve otizm
Faz 2 — Derinleşme (6–12 ay): Winnicott, CARE ve PANIC/GRIEF, Klein
Orta beyinde, üçüncü ve dördüncü ventrikülleri birbirine bağlayan serebral akuaduktu (Sylvius kanalı) çevreleyen gri madde halkası. Panksepp’in modelinde tüm duygusal sistemlerin ortak alarm/eylem merkezi — kolonlara (dorsomedial, dorsolateral, lateral, ventrolateral) ayrılmış, her kolon farklı bir duygusal-davranışsal program çalıştırıyor.
Bağlantılar
Dorsal kolonlar: RAGE (saldırı) ve FEAR’ın aktif savunma ucu. Lateral kolon: aktif kaçış, “savaş/kaç”. Ventrolateral kolon: donma, dorsal vagal ile örtüşen “ölü taklidi”. Ayrıca PANIC/GRIEF’in ayrılık çağrısı ve LUST’un bazı bileşenleri de PAG üzerinden geçiyor.
PAG, kitaptaki en sık geçen tek yapı — bu tesadüf değil: Panksepp’in “duygular subkortikaldir” tezinin somut kanıtı. Farklı duygusal sistemlerin aynı bölgede, farklı kolonlarda kodlanmış olması, bunların birbirinden kesin sınırlarla ayrılmadığını, sıkışık bir mimaride komşu olduğunu gösteriyor — klinikte bir sistemin aşırı etkinleşmesinin komşu sistemi de tetiklemesinin (örneğin yoğun FEAR’ın RAGE’e sıçraması) anatomik zemini budur.
Divandaki Yeşil Ceviz2
II. Ana Yolaklar
Opioid ve endokannabinoid sistemler
isteme (dopamin) değil, beğenme (hedonik ton)
Ne taşıyor
Klasik “ödül” anlatısının dopamin dışı yarısı. Endojen opioidler (endorfin, enkefalin) ve endokannabinoidler, bir deneyimin ne kadar “istendiğinden” çok ne kadar “hoşlanıldığını” (hedonik ton) kodluyor — dopamin isteği, opioid/kannabinoid tatmini taşıyor.
Bağlantılar
Nucleus accumbensin hedonik sıcak noktalarında yoğunlaşıyor; PAG, PANIC/GRIEF devresi (ayrılık acısını yatıştırma) ve PLAY devresiyle de bağlantılı.
İsteme ile beğenmenin ayrı sistemler olması, kitaptaki bağımlılık ve doyumsuzluk temalarının anahtarı: bir kişi bir şeyi (madde, ilişki, davranış) yoğun biçimde isteyebilir (dopamin yüksek) ama ondan artık hiç haz almıyor olabilir (opioid düşük) — “çok istiyorum ama tatmin olmuyorum” klinik tablosunun nöral izahı budur.
Divandaki Yeşil Ceviz3
II. Ana Yolaklar
Fronto-limbik olgunlaşma yolu
vmPFC/OFC → amigdala ve subkortikal yapılar
Ne taşıyor
PFC’den (özellikle vmPFC/OFC) amigdala ve diğer subkortikal yapılara inen inhibitör projeksiyonların, doğumdan itibaren yıllar içinde miyelinizasyon ve sinaptik yeniden yapılanmayla güçlenmesi süreci. Doğumda bu yol olgunlaşmamıştır; düzenleyici işlevi ancak ergenliğe doğru belirginleşir — düzenleme dışarıdan (bakım veren) sağlanıyor.
Bağlantılar
Bu yolun güçlenme hızı ve derecesi, erken dönem CARE kalitesiyle doğrudan ilişkili — güvenli, öngörülebilir düzenleme deneyimi bu devrenin olgunlaşmasını destekliyor.
Bu yolak, kitabın en temel tezlerinden birinin — “düzenleme önce dışarıdan gelir, sonra içselleşir” — doğrudan anatomik karşılığı. Kitaptaki hemen hemen her gelişimsel geçiş (evre değişimi, savunma mekanizmasının olgunlaşması, terapötik değişim) bu yolun bir miktar daha güçlenmesi anlamına geliyor.
Kapanış
Kitap boyunca ayrı ayrı ele alınan Panksepp sistemleri, Freud’un evreleri, Erikson’un krizleri ve Mahler’in alt-evreleri, aslında ortak, sınırlı sayıda anatomik bileşenin (PAG, amigdala, hipotalamus, birkaç kortikal alan) ve bunları birbirine bağlayan bir avuç yolağın farklı birleşimlerinden üretiliyor.
Sayfalar kitabın Nöroanatomik Korelasyon bölümünden birebir alınmıştır; yana kaydırarak okuyabilirsiniz.
Beyni keşfetmeye başlayın
Masaüstü ya da tablet tarayıcısında en iyi sonucu verir. Model ilk açılışta yaklaşık 13 MB indirir.
