Borderline kişilik bozukluğu

Klinik tablo (çocuk ve ergende)

• Tanı ergenlikte konabilir; belirtiler bu dönemde ortaya çıkar ve erken müdahale önerilir. Erişkinlerde yaygınlık yaklaşık %1–3. B
• Ergenlikteki eşik altı borderline belirtiler, sonraki 20 yılda işlevsellikteki güçlükleri öngörür (Winograd ve ark., 2008; toplum örneklemi). C
• Kendine zarar ve intihar davranışı önemli risklerdir. A

Devreler ve ağlar

• Amigdala: olumsuz duygusal uyaranlara aşırı yanıt; gri madde hacmi küçük (Schulze ve ark., 2016; 19 işlevsel çalışma, 281 hasta). B
• Dorsolateral Prefrontal Korteks: olumsuz duygular sırasında körelmiş yanıt (Schulze ve ark., 2016). B
• Anterior Singulat Korteks (özellikle subgenual) ve İnsula: duygusal acı ve beden duyumu. B
• Posterior Singulat & Prekuneus: artmış etkinlik (Schulze ve ark., 2016). B
• Orbitofrontal Korteks ve Medial & Frontopolar Prefrontal Korteks: dürtü denetimi ve duygu düzenleme. B
• Temporoparietal Bileşke ve Medial & Frontopolar Prefrontal Korteks: zihinselleştirme (başkasının ve kendi zihnini anlama); mentalizasyon temelli tedavinin hedefi. C

Nörotransmitter sistemleri

• Serotonin ve dürtüsellik ilişkisi bildirilmiştir; borderline için onaylı bir ilaç yoktur. B
• Opioid sistemi ve sosyal acı hipotezi. C

Görüntüleme ve nörobiyoloji bulguları

• Çok kipli meta-analiz: sol amigdala hem işlevsel olarak aşırı etkin hem gri madde hacmi küçük; amigdala aşırı etkinliği ilaçsız örneklemlerde belirgin (Schulze ve ark., 2016). Bulgular çalışmalar arasında tutarsızdır. B

Gelişimsel seyir

• Erken çocukluk travması ve bakımverenle ilişki güçlükleri risk etkenidir; belirtiler zamanla azalabilir. B

Tedavi ve hedeflediği sistemler

• Psikoterapi temel tedavidir: diyalektik davranış terapisi (DBT) en çok çalışılandır, ardından mentalizasyon temelli tedavi (MBT). A
• Ergenler için DBT (DBT-A): tekrarlayan kendine zararı olan 12–18 yaşında gençlerde zenginleştirilmiş olağan bakıma göre intihar düşüncesi ve depresyonda belirgin azalma; kendine zarar sıklığındaki üstünlük 3 yıllık izlemde sürdü (Mehlum ve ark., 2014; 2019). B
• İlaç borderline bozukluğun kendisi için önerilmez; eşlik eden durumlar için kullanılır. B

Kitapla ilişki (Divandaki Yeşil Ceviz)

• Kitapta (birebir alıntı):
  • OFC ve vmPFC, klinik: "OKB, borderline ve narsisistik örgütlenme, karar verme".
  • ACC, klinik: "Sosyal acı, yas, OKB’de hata izleme".

Atlasta

Bölgeler

Koyu olanlar çekirdek yapılar.

Ağlar

Nörotransmitter yolakları

Panksepp sistemleri

Kaynaklar

1. Winograd G, Cohen P, Chen H (2008). Adolescent borderline symptoms in the community: prognosis for functioning over 20 years. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 49(9), 933–941. PubMed’de ara
2. Mehlum L ve ark. (2014). Dialectical behavior therapy for adolescents with repeated suicidal and self-harming behavior: a randomized trial. JAACAP, 53(10), 1082–1091. PubMed’de ara
3. Mehlum L ve ark. (2019). Long term effectiveness of dialectical behavior therapy versus enhanced usual care for adolescents with self-harming and suicidal behavior. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 60(10), 1112–1122. PubMed’de ara
4. Schulze L, Schmahl C, Niedtfeld I (2016). Neural correlates of disturbed emotion processing in borderline personality disorder: a multimodal meta-analysis. Biological Psychiatry, 79(2), 97–106. PubMed’de ara
5. NICE CG78 (2009). Borderline personality disorder: recognition and management. PubMed’de ara