Temporoparietal Bileşke

Anatomi

• Superior temporal sulkusun arka ucu, angular girusun alt kısmı ve supramarginal girusun arka kısmının birleşim yeri.
• Modelde HCP-MMP1.0 alanları: TPOJ1–3, STV, PSL ve PGi (Glasser ve ark., 2016).
• Belirgin lateralizasyon: sağ TPJ sosyal biliş ve dikkatle, sol TPJ dil ve anlamsal işlemeyle öne çıkar.
• Kanlanma: MCA inferior bölümü (posterior temporal ve angular dallar).

İşlevler

• Zihin kuramı: başkasının yanlış inancını temsil etme (sağ TPJ; Saxe ve Kanwisher, 2003).
• Benlik–öteki ayrımı, bakış açısı alma ve taklidin denetlenmesi.
• Dikkatin beklenmedik ama önemli uyaranlara yeniden yönlendirilmesi (ventral dikkat ağı; Corbetta ve Shulman, 2002).
• Çok duyulu bütünleştirme ve beden sahipliği; bölgenin uyarılmasıyla beden dışı deneyim bildirilmiştir (Blanke ve ark., 2002).

Bağlantılar ve kimya

• mPFC ve prekuneus (zihinselleştirme ağı)
• Sağ IFG ve anterior insula (ventral dikkat ağı)
• Posterior superior temporal sulkus (sosyal algı)
• Arkuat ve orta longitudinal fasikül

Gelişim

Çocukluk ve ergenlik boyunca gelişimsel seyir.

• Yanlış inanç anlayışı yaklaşık 4 yaşında belirginleşir; sağ TPJ'nin zihinsel durumlara seçiciliği çocukluk boyunca artar (Gweon ve ark., 2012).
• Ergenlikte sosyal-bilişsel ağların (mPFC, TPJ) yeniden düzenlenmesi sürer.

Klinik

• OSB: zihinselleştirme görevlerinde sağ TPJ etkinliği ve bağlantı farklılıkları.
• Şizofreni: benlik–öteki ayrımındaki bozulma ve etki edilme yaşantılarıyla ilişkilendirilmiştir.
• Dissosiyatif ve beden dışı deneyimler; ihmal sendromunda sağ TPJ katılımı.

Tedavi

İlaç, psikoterapi ve nöromodülasyon açısından bu bölge. Harf rozetleri kanıt düzeyidir.

• OSB'de sosyal beceri eğitimi: PEERS (ebeveyn destekli grup programı) ergenlerde arkadaşlık becerisini, sosyal yanıt verebilirliği ve akran etkileşimini artırdı; kazanımlar 14 haftalık izlemde sürdü (Laugeson ve ark., 2012), bağımsız randomize tekrarlar var (Schohl ve ark., 2013). B
• Zihinselleştirme temelli terapi (MBT-A): ergen kendine zarar vermesinde ve sınır kişilik özelliklerinde başkalarının ve kendi zihnini anlama becerisini hedefler. B
• Şizofrenide benlik–öteki ayrımı ve etki edilme yaşantıları: antipsikotik tedavi ve psikoz için BDT. A

Değerlendirme

Bu bölgenin işlevini yoklayan nöropsikolojik görevler ve ölçümler.

• Yanlış inanç görevleri (Sally-Anne, ikinci derece inanç)
• Görsel bakış açısı alma görevleri
• Posner ipucu görevi (geçersiz ipucu sonrası yeniden yönlenme)

Lezyon ve hasar

Hasar veya işlev bozukluğunda beklenen klinik bulgular.

• Sağ TPJ hasarı: uzamsal ihmal ve dikkatin yeniden yönlendirilmesinde bozulma.
• Sol TPJ hasarı: Wernicke bölgesine yakınlık nedeniyle anlama güçlüğü, okuma ve yazma bozuklukları.

Modelde

Bu yapının 3B modeldeki tanımı ve veri kaynağı.

HCP-MMP1.0 alanları (Glasser ve ark., 2016; MNI hacimsel sürüm: Horn, 2016): TPOJ1, TPOJ2, TPOJ3, STV, PSL ve PGi; inferior parietal, supramarginal, superior ve orta temporal giruslardaki köşelere uygulandı. TPJ'nin herkesçe kabul görmüş tek bir sınırı yoktur; bu tanım HCP bölümlerine dayanır.

Kaynaklar

Karttaki atıfların künyeleri; bağlantılar yayına (DOI) ya da PubMed aramasına gider.

1. Laugeson EA ve ark. Evidence-based social skills training for adolescents with autism spectrum disorders: the UCLA PEERS program. J Autism Dev Disord 2012;42:1025–1036. PubMed’de ara