Bipolar bozukluk

Klinik tablo (çocuk ve ergende)

• Mani: belirgin ve süregen yükselmiş ya da irritabl duygudurum, uyku gereksiniminde azalma, konuşmada hızlanma, düşünce uçuşması, riskli davranışlar. Ergenlikte başlangıç sıktır; çocukta tanı dikkatli konmalıdır. A
• Yaygınlık: 12 epidemiyolojik çalışmanın (16.222 genç) meta-analizinde bipolar spektrum %1,8 (Van Meter ve ark., 2011); oran tanı ölçütlerine çok bağlıdır, 12 yaş altında belirsizdir. B
• Ayırıcı tanı: DEHB, kronik irritabilite (yıkıcı duygudurum düzenleme bozukluğu), depresyon, madde kullanımı. A
• Ailede bipolar bozukluk güçlü bir risk etkenidir. A

Devreler ve ağlar

• Amigdala: duygusal uyaranlara artmış yanıt. B
• Broca Alanı (İnferior Frontal Girus) (ventrolateral PFC, alt frontal girus) ve Orbitofrontal Korteks: duygu düzenlemesi; ENIGMA'da en büyük incelme sol pars opercularis'te (Hibar ve ark., 2018). A
• Nükleus Akumbens ve Ventral Tegmental Alan: ödül duyarlılığı; manide artmış ödül yanıtı hipotezi. C
• Hipokampus ve Talamus: ENIGMA'da hacimleri küçük (Hibar ve ark., 2016). A
• Anterior Singulat Korteks: duygu ve bilişsel denetimin kesişimi. B

Nörotransmitter sistemleri

• Dopamin (dopamin): manide ödül ve güdülenmenin artması; antipsikotikler D2 reseptörlerini engeller. B
• Serotonin ve Noradrenalin: depresif atak; antidepresanlar tek başına mani tetikleyebilir. B
• Lityum: hücre içi sinyal yollarını etkiler; kesin etki mekanizması bilinmiyor. B

Görüntüleme ve nörobiyoloji bulguları

• ENIGMA-BD alt kortikal (1.710 hasta, 2.594 kontrol): hipokampus (d = −0,23) ve talamus (d = −0,15) küçük, lateral ventriküller büyük; lityum kullananlarda talamus daha büyük (keşifsel bulgu) (Hibar ve ark., 2016). A
• ENIGMA-BD korteks (1.837 hasta, 2.582 kontrol): frontal, temporal ve parietal korteks ince; en büyük etkiler sol pars opercularis (d = −0,29), sol fusiform girus (−0,29) ve sol rostral orta frontal korteks (−0,28); hastalık süresi uzadıkça incelme artar. Lityum, antiepileptik ve antipsikotikler korteks ölçümleriyle ilişkili (Hibar ve ark., 2018). A

Gelişimsel seyir

• Belirtiler sıklıkla ergenlikte ya da genç erişkinlikte başlar; ilk atak çoğu kez depresiftir. B

Tedavi ve hedeflediği sistemler

• Lityum: 2018'de 7–17 yaşta akut mani ve idame tedavisi için FDA onayı (81 çocuklu plasebo kontrollü çalışma dahil). A
• İkinci kuşak antipsikotikler (ör. aripiprazol, risperidon, ketiapin): ergenlerde akut mani için onaylı; kilo ve metabolik yan etkiler izlenir. A
• Psikoeğitim, aile odaklı terapi, düzenli uyku ve ritim. B
• Antidepresanlar duygudurum dengeleyicisi olmadan kullanılmaz (mani riski). B

Kitapla ilişki (Divandaki Yeşil Ceviz)

• Kitapta (birebir alıntı):
  • SEEKING sistemi, klinik: "anhedoni, depresyon, bağımlılık, DEHB, mani ve psikozda aşırı anlam atfı".
  • VTA ve akumbens, klinik: "Depresyon (anhedoni), DEHB, bağımlılık, mani".

Atlasta

Bölgeler

Koyu olanlar çekirdek yapılar.

Ağlar

Nörotransmitter yolakları

Panksepp sistemleri

Kaynaklar

1. Hibar DP ve ark. (2016). Subcortical volumetric abnormalities in bipolar disorder. Molecular Psychiatry, 21(12), 1710–1716. PubMed’de ara
2. Hibar DP ve ark. (2018). Cortical abnormalities in bipolar disorder: an MRI analysis of 6503 individuals from the ENIGMA Bipolar Disorder Working Group. Molecular Psychiatry, 23(4), 932–942. PubMed’de ara
3. Van Meter AR, Moreira AL, Youngstrom EA (2011). Meta-analysis of epidemiologic studies of pediatric bipolar disorder. Journal of Clinical Psychiatry, 72(9), 1250–1256. PubMed’de ara
4. FDA (2018). Lityum etiket güncellemesi (7–17 yaş); NICHD özeti. PubMed’de ara