Limbik Korteks & İnsula · ACC
Anterior Singulat Korteks
Gyrus cinguli — pars anterior
Hata ve çatışmayı fark eder, çabayı ayarlar; duygu, ağrı ve dikkat arasında köprü kurar.
Anatomi
- Korpus kallozumu önden saran singulat girusun ön bölümü; BA 24, 32, 33 ve subgenual BA 25.
- Alt bölümler: dorsal ACC (bilişsel kontrol), pregenual/rostral ACC (duygusal), subgenual ACC (sgACC — duygudurum ve otonomik düzenleme).
- Anterior insula ile birlikte von Economo nöronları içerir.
- Kanlanma: ACA (perikallozal ve kallozomarjinal arterler).
İşlevler
- Hata saptama ve çatışma izleme; EEG'de hata ilişkili negatifliğin (ERN) kaynağı.
- Bilişsel kontrolün ayarlanması, çaba ve maliyet-yarar hesabı.
- Ağrının duygusal (rahatsız edici) boyutu; sosyal dışlanmaya yanıt.
- Motivasyon ve davranış başlatma.
- Duygu düzenleme (rostral ACC); duygudurum ve HPA ekseni düzenlemesi (sgACC).
- Salience (belirginlik) ağının insula ile birlikte çekirdeği.
Bağlantılar ve kimya
- DLPFC (bilişsel kontrol)
- Anterior insula (salience ağı)
- Amigdala ve hipotalamus
- Kaudat ve ventral striatum
- Talamus — anterior/mediodorsal
- Dopamin, serotonin, noradrenalin girdileri
Gelişim
Çocukluk ve ergenlik boyunca gelişimsel seyir.
- ERN genliği çocukluktan ergenliğe doğru artar; hata izleme olgunlaşır.
- ACC–prefrontal bağlantılar ergenlikte güçlenir; bilişsel kontrol daha verimli hale gelir.
Klinik
- OKB: dACC hiperaktivitesi ve artmış ERN ("aşırı hata sinyali"). Pediatrik OKB'de ERN büyüktür ve BDT ile belirtiler azalsa da büyük kalır; durum değil, yatkınlık (endofenotip) belirteci gibi davranır (Hajcak ve ark., 2008). B
- Anksiyete bozuklukları: 6 yaşında ERN'si büyük olan çocuklarda 9 yaşına kadar yeni anksiyete bozukluğu gelişme olasılığı daha yüksek; başlangıç belirtileri ve annenin anksiyetesi hesaba katıldıktan sonra da (236 çocuk; Meyer ve ark., 2015). Erken tarama ve önleme için aday belirteç. B
- DEHB: dACC hipoaktivasyonu (Bush ve ark., 1999), hata izleme farklılıkları.
- Depresyon: sgACC hiperaktivitesi. Erişkin dirençli depresyonda sgACC (subkallozal) derin beyin uyarımı açık çalışmalarda umut verdi (Mayberg ve ark., 2005), ancak çok merkezli sahte kontrollü çalışmada 6 ayda plasebodan üstün bulunmadı (Holtzheimer ve ark., 2017). B
- Tanılar üstü ortak bulgu: 193 VBM çalışmasının meta-analizinde (yaklaşık 15.900 kişi) şizofreni, bipolar, depresyon, bağımlılık, OKB ve anksiyetede gri madde kaybı aynı üç bölgede birleşti: dorsal ACC ve iki taraflı insula. Bu ağdaki azalma yürütücü işlev zayıflığıyla ilişkili (Goodkind ve ark., 2015). A
Tedavi
İlaç, psikoterapi ve nöromodülasyon açısından bu bölge. Harf rozetleri kanıt düzeyidir.
- TMS: sol DLPFC'de sgACC ile en güçlü ters bağlantılı nokta hedeflenir; ACC dolaylı yoldan düzenlenir (Fox ve ark., 2012; SAINT). B
- Derin beyin uyarımı (subkallozal singulat): dirençli depresyonda deneysel; sahte kontrollü çalışmada etkinlik gösterilemedi (Holtzheimer ve ark., 2017). Yalnızca erişkin. B
- Singulotomi: dirençli OKB ve kanser ağrısında son basamak cerrahi; çocuk ve ergende uygulanmaz. C
- ERN, OKB'de tedaviyle değişmediğinden tedavi yanıtını izlemekten çok risk belirlemede kullanılır (Hajcak ve ark., 2008).
Değerlendirme
Bu bölgenin işlevini yoklayan nöropsikolojik görevler ve ölçümler.
- Stroop, Flanker (Eriksen), Simon görevi
- Go/No-Go; ERN ve hata sonrası yavaşlama (EEG)
- Duygusal Stroop
Lezyon ve hasar
Hasar veya işlev bozukluğunda beklenen klinik bulgular.
- Bilateral lezyonda akinetik mutizm; tek taraflı lezyonda apati ve abuli.
- Hata düzeltme ve dikkat kontrolünde bozulma, ağrıya kayıtsızlık (singulotomi).
Modelde
Bu yapının 3B modeldeki tanımı ve veri kaynağı.
Rostral ve kaudal anterior singulat korteks (CerebrA); ön lob giruslarına düşen singulat HCP-MMP1.0 alanları (25, s32, 24 ve 32 alanları, 33pr) da ACC'ye verildi.
Kaynaklar
Karttaki atıfların künyeleri; bağlantılar yayına (DOI) ya da PubMed aramasına gider.
- Hajcak G ve ark. Increased error-related brain activity in pediatric obsessive-compulsive disorder before and after treatment. Am J Psychiatry 2008;165(1). PubMed’de ara
- Meyer A, Hajcak G ve ark. Enhanced error-related brain activity in children predicts the onset of anxiety disorders between the ages of 6 and 9. J Abnorm Psychol 2015;124(2):266–274. PubMed’de ara
- Goodkind M ve ark. Identification of a common neurobiological substrate for mental illness. JAMA Psychiatry 2015;72(4):305–315. PubMed’de ara
- Holtzheimer PE ve ark. Subcallosal cingulate deep brain stimulation for treatment-resistant depression: a multisite, randomised, sham-controlled trial. Lancet Psychiatry 2017;4(11):839–849. PubMed’de ara
- Fox MD ve ark. 2012. PubMed’de ara
Kanıt düzeyi: A büyük konsorsiyum, meta-analiz ya da düzenleyici karar · B tekrarlanmış çalışmalar ya da klasik vaka · C tek ya da öncü çalışma, deneysel uygulama
Bu sayfa eğitim amaçlıdır; tanı ya da tedavi kararlarında tek başına kullanılmamalıdır.
Son gözden geçirme (yazar): 12 Ekim 2026
3B model: MNI ICBM152 ortalama beyninden ve CerebrA, HCP-MMP1.0, CIT168, Harvard AAN, SUIT ile Najdenovska talamus atlaslarından üretilmiştir. Lisans ayrıntıları atlasta.